X
تبلیغات
تکنولوژی بذر

تکنولوژی بذر
تکنولوژی بذر 
قالب وبلاگ

اپیستازی Epistasis

دراین نوع اثرمتقابل یک ژن اثردیگررادریک لوکوس متفاوت می پوشاند ، اپیستازی بین دوژن همردیف برقرارمی شود .ژنی که مسول سرکوب ژن دیگر است اپیستاتیک و ژنی که سرکوب می شود راهیپوستاتیک می گویند .

تغییرات تعدادکروموزمها :

تغییرات تعداد کروموزمها به دو دسته تقسیم می شود :

1 . آنوپلوئیدی aneoploidy     2 . یوپلوئیدی uploidy

آنوپلوئیدی به دو دسته تقسیم می شود :1 . هیوپلوئیدی که شامل (مونوزومی2n-1 ، نولی زومی 2n-2 ) 2 . هیپرپلوئیدی (تری زومی 2n+1  ،تترازومی .(2n+2

نکته :

مونوزو.می :کاهش یک کروموزوم .          نولی زومی :کاهش دوکروموزوم

تری زومی :افزایش یک کروموزوم به سلول .  تترازومی :افزایش 2کروموزوم به سلول .

یوپلوئیدی به 3 دسته تقسیم می شود:

1 . هاپلوئید(n) :دارای یک ژنوم nکروموزمی هستند . 2 . دیپلوئیدی : حالت طبیعی موجودات زنده است یعنی یک فرد دارای یک جفت کروموزوم است که یکی راپودر ویکی را از مادر به ارث برده است . 3 . پلی پلوئیدی :گ.نه هایی هستند که سه دسته کروموزم یا بیشتر درهرهسته آنها وجود دارد .یعنی تعداد کروموزمهای آنها چندبرابرکروموزمهای اصلی است .

پلی پلوئیدی شامل : تریپلوئیدی (3n) و تتراپلوئیدی (4n) می باشد .

کروماتید : هر کروماتید ازدوهسته همسان DNA است که یک کروموزوم مضاعف شده را تشکیل می دهد .

سانترومر : محل اتصال کروماتیدها به یکدیگر راسانترومرمی گویند

کروماتین : زمانیکه سلول درحال تقسیم شدن نیست کروموزمهای آنها بصورت رشته های نازک ونامنظم درهسته دیده می شوند که به آنها کروماتین می گویند .درزمان تقسیم سلولها کرومانتینها به کروموزم تقسیم می شوند .

کاریوتیپ :مجموعه ای ازکروموزمها که براساس تعداد ، شکل واندازه شان منظم شده اند را می گویند .

کروموزم :بسته های مواد ژنتیکی هستند که درون هسته سلول ذخیره شده اند ودر واقع به شکل سلولهای DNA همراه باپروتئینها هستند .

DNAدی الی ریبونوکلئیک اسید : نوعی اسید نوکلئیک است که دارای دستورالعمل های ژنتیکی برای کارکرد و توسعه بیولوژیکی موجودات زنده است ونقش اصلی آن ذخیره سازی طولانی مدت اطلاعات ژنتیکی است .

ژنGene : قطعاتی ازDNA که اطلاعات ژنتیکی راباخودحمل می کنندرامی گویند .

 تقسیم میتوز(مستقیم ) بطورکلی تقسیمات سلولی درگیاهان به دو صورت انجام می شود :

1 . میتوز (مستقیم –دوتایی) 2 . میوز (کاهشی )

بهتقسیم میتوزتقسیم دوتایی هم می گویند وازطریق آن دوسلول کاملأمشابه بوجودمی آید که تعدادکروموزم درهریک ازآنها با والدین آنهایکسان است در تقسیم میتوز دوسلول دیپلوئید باکروموزومهای مساوی وموادژنتیکی مضاعف شده بوجودمی آورند .

مراحل میتوز: مرحله اینترفاز - پروفاز- متافاز – آنافاز – تلوفاز –سیتوکینز

اینترفاز : کروموزومها بطوریکسان درتمام حجم هسته پراکنده بوده وقابل رویت وتشخیص نیستند وغشای هسته ای ، هسته را ازسایر اجزاء سلول جداکرده است .

پروفاز : شامل سه مرحله ابتدایی – میانی – پایانی است .

مرحله ابتدایی : کروموزومها بصورت رشته ای بوده وهستک شروع به ناپدید شدن می کند وهرکروموزوم شامل دوکروماتید است .

مرحله میانی : کروموزومها کوتاه تر می شوند وهرکروموزوم همچنان شامل دوکروماتید است .

مرحله پایانی : غشاء هسته ناپدید می شود .هستک نیز دیده نمی شود وکروموزومها پیچ می خورند .

متافاز :کروموزومها که حالا دو رشته ای هستند . درخط استوایی (وسط )سلول قرار می گیرند و رشته های پروتئینی بین سانتریولها امتدادیافتند والیاف دوکی را ایجاد می کنند که این الیاف کروموزومها را به دو قطب سلول وصل می کنند .

آنافاز :سانترومرها دونیم می شوند وکروماتیدها به قطبین سلول حرکت می کنند .

تلوفاز : کروموزومها به قطبین سلول نزدیک می شوند، اطراف آنها غشایی بوجود می آید مجددأهستک قابل روئیت است وکروموزومها دوباره بصورت شبکه های کروماتید ی در می آیند وهستکها دردوهسته نمایان می گردند .

سیتوکینز :که به تقسیم سیتوپلاسم و تشکیل دیواره سلول و ایجاد دوسلول مشابه اطلاق می شود .

تقسیم میوز :این نوع تقسیم در غدد جنسی حیوانات واندامهای نروماده گیاهان گلدار انجام می شود ومعمولأدرسلولهای تولیدکننده گامت دیده می شود . میتوز که در طی آن گامت تشکیل می شود .فرآیندی است که با دوتقسیم متوالی باعث کاهش کروموزومی می گردد .درواقع  میوزدرتولید مثل جنسی ، سرچشمه تنوع است ونقش تعیین کننده ای در فرآیند تکامل دارد .یکی از مراحلی که باعث تمایز میوز ازمیتوز است مرحله پروفاز است .

میوزکلإشامل دومرحله است : میوز1 ومیوز2

میوز1 :اینترفاز :دراین مرحله  سلول آماده تقسیم نیست . کروموزومها بطور یکسان درتمام حجم هسته پراکنده اند وقابل رودیت نیست وهسته ازدیگر اجزاء سلول جدا است .

پروفاز :کروموزومها پدیدارگشتند ، کوتاه تروضخیم تر می شوند وکروموزومها ی یکسان ومشابه براساس پدیده سیناپس درکنار همدیگر قرار می گیرند . گاهی کراسینگ اور یاتلاقی پیدامی کنند دراین تلاقی ژنها بایکدیگرمخلوط شده ومبادلات کروموزمی صورت می گیرد .پروفازمیوزازپروفازمیتوزطولانی تر است .و به مراحل زیرتقسیم می شود :

1 . لیپتوتین :کروموزومها مشخص ، قابل روئیت وضخیم تر می شوند وهرکروموزوم دارای دوکروماتید است .

2 . زیگوتین :کروموزوم های همسان یا هومولوگ درکناریکدیگر قرار می گیرند که به این پدیده سیناپس می گویند .

3 پاکیتن :کروموزمهابازهم کوتاه تروضخیم تر می گردند ودرکناریکدیگر قرار می گیرند  وبصورت تتراد (بای ولنت ) قرار میگیرند .

4 .دیپلوتین :کروموزومهادرمجاوهم قرار می گیرند وپلهایی ذرطول آنهابوجود می آید که به آنها کراسینگ اور می گویند .نقطه تقاطع کروموزومها راکیاسما می گویند که دراین نقطه موادژنتیکی تبادل می شوند . در هر کروموزوم تعدادکیاسما هامتفاوت است وبستگی به طول کروموزومها دارد .

5 . دیاکنز: رشته های کروموزمی ازهم جدامی شوند.هستک وغشای هسته ناپدید می شود .تراکم کروموزومها افزایش می یابد ودرانتهای این مرحله ، کروموزومها ی همولوگ تنها درنقطه به هم متصل هستند .

متافاز 1 :هستک وغشای هسته کاملأ ناپدید می شوند .جسم دوکی تشکیل می شود وکروموزومها درناحیه استوایی ردیف می شوند .

آنافاز1 : کروموزومهای همولوگ کاملأ از یکدیگر جدامی شوند وهرکدام به یک قطب سلول می روند .همچنان کروموزومها دارای دوکروماتید هستند .

تلوفاز 1 : کروموزومها کاملأ به قطبین سلول می روند هستک وغشای هسته تشکیل می شود و هر کدام ازسلول ها دارای مخلوطی از ژنهای والدین هستند .

میوز2 . دراین مرحله جدایی کروماتیدهای خواهر وسانترومرهایشان انجام می شود .مراحلشان کاملأ شبیه میتوزاست بااین تفاوت که درمیوزتعدادکروموزومها نصف می شود .

اختلافات بین میوز ومیتوز :

1 . میوزبا تولیدمثل جنسی مرتبط است ولی میتوز با تولید مثل غیر جنسی .

2 . درمیتوز ازیک سلول دیپلوئید دوسلول دیپلوئید مشابه باوالدین تولید می شود اما درمیوزازیک سلول دیپلوئید 4سلول هاپلوئید ومتفاوت باوالدین بوجودمی آید .

3 . مرحله ی پروفاز میتوز، کوتاه ترازپروفازمیوزاست .

4 . درمیتوزموادژنتیکی ثابت می مانند .درحالیکه یکی ازنتایج میوز تنوع ژنتیکی است .

5 . میتوزدرسلولهای بدنی موجودات زنده اتفاق می افتد ولی میوزفقط درسلولهای جنسی اتفاق می افتد .

6 . جفت شدن کروموزومهای همولوگ ، کراسینگ اور وتشکیل کیاسما که به نوترکیبی درمیوزمنجرمی شود فقط ازخصوصیات میوزاست که درتنوع ژنتیکی موثر است .

عوامل موثر برانتخاب روش اصلاحی :

1 . سیستم تولید مثل گیاه :روشهای اصلاحی بایدخیلی سریع و راحت ، تعدادی ژنوتیپ مشخص رابرای ارزشیابی بوجود آورد .اطلاع ازسیستم تولیدمثلی گیاه برای بکارگیری واستفاده ازتکنیکهای موثر دگرباروری وخودباروری مواداصلاحی  ضروری است .

بطورکلی گیاهان خودبارور به راحتی قابل دگرباروری نیستند وباید با استفاده ازروشهایی آنهارا اخته کرده ویا ازنرعقیمی مناسب استفاده کرد .وبعد دانه های گرده رادرصورت لزوم به کلاله گلهای اخته شده منتقل نمود .

علاوه بر آن گیاهان خودبارورهموزیگوس هستند بنابراین اثرغالبیت درآنها مورداستفاده قرارنمی گیرد .چراکه معمولأ گیاهان خودبارور ، لاینهای خالص هستند .

درگیاهان دگربارور ، کنترل گرده افشانی راحت تر است وباگذاشتن یک پاکت بر روی گل می توان اقدام به خودباروری نمود ویا نقش آن بوته رادر ژنوتیپ نسل آینده ازبین برد .دراین گیاهان آللهای نامطلوب غالبیت برای یک صفت بطورطبیعی درطبیعت ویا بطورمصنوعی قابل حذف هستند ودر نتیجه آللهای مطلوب مغلوب تثبیت شده وفراوانی آنها درنسلهای بعد بیشتر می شود .

2 . هتروزیس : هتروزیس به معنی برتری فردf1 نسبت به بهترین والد می باشد پدیده ای است که معمولأدرگونه های دگرباروروبرخی گیاهان خودبارورنظیر گندم ، سویا وگوجه فرنگی اتفاق می افتد .درزمان روش اصلاحی ، سطح ومیزان هتروزیس برای یک صفت باید مدنظرباشد .امروزه ازاین پدیده برای تولید بذرهیبرید استفاده می کنند .نکته مهم اینکه تولید بذر هیبرید باید مغرون به صرفه باشد .بهمین دلیل ازبذور دابل کراس بجای سینگل کراس استفاده می کنند .

3 . ساختارسیتوژنتیکی :  سطح پلوئیدی دربروز یک صفت خاص می تواند تأثیربگذارد .معمولأازخصوصیت تتراپلوئیدی (4n) درگیاهان علوفه ای برای افزایش عملکرد وصفات مدنظردیگراستفاده می کنند مثل یونجه وشبدرقرمز

ازگیاهان آلوپلوئیدی برای خلق گیاهان جدیدی مانندتریتیکاله (گندم *چاودار)استفاده می کنند یابرای تولید اوردئوم (گندم *جو) ویابرای انتقال ژنها ازگونه های وحشی به گونه های زراعی استفاده می کنند .

4 . تمایز بین صفات کیفی وکمی : روشهای اصلاحی برای صفات کیفی ویاکمی تفاوت دارد .صفات کیفی معمولأ توسط یک یا دو ژن کنترل می شود وانتقال این صفات معمولأ توسط روش تلاقی برگشتی یابک کراس  انجام می شود .اما صفات کمی دربروز فنوتیپی شان تنوع  پیوسته نشان می دهندوگیاهان حاصله رانمی توان دریک کلاس قرارداد .این صفات توسط تعداد زیادی ژن کنترل می شود .

 روش های اصلاحی برای صفات کمی ، دوره ای یاسیکلی است .

5 . عمل ژن : اگردریک مکان ژنی برای سه ژنوتیپ احتمالی دوهموزیگوت ویک هترو زیگوت ، آللها منحصرأ دارای اثرات افزایشی باشند گفته می شود آللها دارای عمل افزایشی هستند و اگرآللها دارای اثر غالبیت تکمیلی درفردهتروزیگوت باشند گفته می شودآللها دارای عمل غالبیت هستند .

در روش اصلاحی اگر افزایش مدنظرباشد روش بایستی طوری باشدکه منجربه بهبود یک رقم یا لاین یایک واریته شود .امااگراثرغالبیت مهم است موثرترین روش ، روشی است که ازمزیت هتروزیس وخاصیت ترکیب پذیری عمومی وخصوصی استفاده می کنند .

 

 

 

 

[ دوشنبه بیست و نهم آبان 1391 ] [ 22:43 ] [ عباس ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

هدف من از راه اندازی این وبلاگ این است که اطلاعاتی را که درباره ی رشته علوم و تکنولوژی بذر دارم را در اختیار شما دوستان قرار دهم ، امیدوارم این مطالب مفید واقع شوند .
امکانات وب
  • پی اس پی
  • فراخوانی